كه تا چه حدّ موجب تسهيل كار مراجعه‌كننده مىشود . ما نيز در زمينه‌هاى مختلف احتياج داريم به فرهنگهاى اختصاصى . فلسفه ، فقه و اصول ، كلام ، اديان و مذاهب ، عرفان و تصوّف ؛ همچنين روان‌شناسى ، علوم اجتماعى ، حقوق ، اقتصاد ، تاريخ ، جغرافيا ، باستان‌شناسى ؛ و نيز پزشكى ، داروسازى ، گياه‌شناسى ، حيوان‌شناسى ، و علمهاى بسيار ديگر همه نيازى مبرم دارند به فرهنگ اصطلاحات . اميد است روزى برسد كه ما در همهء زمينه‌ها در زبان فارسى صاحب فرهنگ كامل و جامع باشيم . در آرزوى آن روز ! فعلا فرهنگ مختصر حاضر گامى است كوتاه در اين راه دراز و ناهموار . اين فرهنگ ، حاصل سالها كوشش و مجاهدت و ممارست است ، و نتيجهء مراجعه به كتابهاى متعدد منطق . عمدهء كتابهاى منطق اسلامى ، از منطق شفا و نجات و اشارات و دانشنامهء شيخ تا منطق منظومهء حكيم سبزوارى ، مورد مراجعهء دقيق قرار گرفته است . مخصوصا كتاب جامع و بىمانند اساس الاقتباس كه بيش از هركتاب ديگر بدان استناد و استشهاد شده است . زيرا خواجهء طوسى قدّس سرّه همهء مباحث منطق را با تفصيل و موشكافى تامّ در آن فراهم آورده است كه « كلّ الصّيد فى جوف الفرا » . عبارت فارسى آن نيز سليس است و از تعقيد بدور ، درست بر خلاف كتاب درّة التاج اثر شاگرد خواجه كه سبكى دارد بسيار ثقيل و پيچيده و بدعبارت . اما از كتابهاى خارجى در درجهء اول تمامى ارغنون ارسطو ترجمهء تريكو ( Tricot ) را با نظر دقت نگريسته‌ام و اصطلاحات آن را بيرون آورده‌ام و با اصطلاحات منطق‌هاى اسلامى مقايسه كرده‌ام . و چون بسيارى از اصطلاحات منطق اسلامى در ارغنون وجود ندارد ، براى يافتن معادل فرانسوى آنها به كتابهاى ديگر مراجعه كرده‌ام مانند آثار منطقى پررويال و دوپ و گوبلو و ژاك ماريتن و تريكو كه همه را از آغاز تا پايان ديده‌ام . ذكر چند اشارهء ذيل براى بيان كيفيّت كار لازم است : 1 - در تعريف و توضيح ، همواره الفاظ متداول و صريح و مأنوس را به كار گرفته‌ام نه الفاظ مجاز و مستعار و غريب و نامأنوس كه به كار بردن آنها در تعريفات به قول شيخ قبحى است فاحش « 1 » . 2 - بسيارى از اين اصطلاحات داراى معانى متعدد ديگر هم هست ، و در منطق به يك معنى به كار مىرود و در علوم ديگر يا در عرف به معنى ديگر . و معلوم است كه در اين فرهنگ معنى

--> ( 1 ) . اشارات ، ص 258 .